SIDANG Khas Dewan Undangan Negeri dijadualkan pada 3 Jan untuk membuka jalan kepada Sabah mengambil alih kuasa mengawalselia bekalan elektrik negeri.
Ketua Menteri Datuk Seri Hajiji Noor berkata Perdana Menteri, pada dasarnya, telah memberi lampu hijau kepada Sabah untuk mengambil alih kawalan kawal selia bekalan elektriknya pada 1 Jan 2024.
“Untuk memenuhi garis masa, penyelarasan dan kerjasama daripada semua adalah penting supaya semua isu, khususnya proses perundangan, dapat diselesaikan,” katanya pada mesyuarat jawatankuasa pemandu penyerahan kuasa kawal selia bekalan elektrik kepada Sabah.
Ketua Menteri mempengerusikan mesyuara itu bersama Menteri Sumber Asli, Alam Sekitar dan Perubahan Iklim Nik Nazmi Nik Ahmad di Menara Kinabalu, Kota Kinabalu, pada 12 Jun.
Antara langkah yang diperlukan ialah kelulusan daripada Kabinet Persekutuan untuk memohon dan mewartakan Perkara 95C Perlembagaan Persekutuan untuk menggantung Akta Bekalan Elektrik 1990 (Akta 448), Akta Tenaga Boleh Diperbaharui 2011 (Akta 725) dan Akta Pihak Berkuasa Pembangunan Tenaga Lestari 2011 (Akta 726) di Sabah.
“Seterusnya, perkenan Yang di-Pertuan Agong diperlukan, diikuti dengan Perintah Awam di Parlimen yang boleh dibentangkan selepas penggantungan itu,” katanya.
Di pihak Kerajaan Negeri, dua Rang Undang-Undang mengenai Enakmen Bekalan Elektrik dan Enakmen Tenaga Boleh Diperbaharui, serta pindaan kepada Enakmen Suruhanjaya Tenaga Sabah 2023 (untuk memasukkan fungsi kawal selia bekalan elektrik dan tenaga boleh diperbaharui), akan dibentangkan semasa khas Sidang DUN.
“Kami memerlukan persetujuan daripada kementerian dan agensi berkaitan sama ada di peringkat Persekutuan dan Negeri supaya semua proses ini dapat dilakukan dengan lancar terutama dari segi kesahihan dan mengelakkan gangguan kepada operasi bekalan elektrik di Sabah,” katanya.
Hajiji and Nik Nazmi kemudian mempengerusikan bersama mesyuarat Jawatankuasa Perancangan dan Pelaksanaan Pembekalan Elektrik dan Tarif (JPPPET) Sabah, dimana Pelan Pembangunan Penjanaan Sabah (2023-2027) diperakukan.
Dirumuskan oleh Suruhanjaya Tenaga Sabah (ECoS), Pelan Pembangunan Penjanaan Sabah bertujuan menyediakan penyelesaian segera kepada kekurangan kapasiti penjanaan kuasa yang kritikal di Sabah.
Terdahulu, Hajiji berkata dalam menjangkakan penyerahan kawalan kawal selia bekalan elektrik kepada Sabah, Kerajaan Persekutuan digesa memudah dan meneruskan proses bagi memastikan projek yang dirancang di bawah Pelan Pembangunan Penjanaan Sabah siap tepat pada masanya.
Beliau berkata ini termasuk langkah pantas untuk meningkatkan kuasa di Pantai Timur, yang akan segera memulihkan margin rizab elektrik Sabah kepada sekurang-kurangnya 30 peratus menjelang September tahun ini.
“Ini akan menyediakan penyelesaian segera kepada kekurangan kapasiti akut di Sabah, sekali gus menunjukkan komitmen Kerajaan Negeri dan Persekutuan untuk menyelesaikan isu itu secara menyeluruh dan berkesan,” katanya.
Selain itu, mesyuarat itu juga memutuskan untuk menambah kapasiti penjanaan di Pantai Barat menggunakan bekalan gas asli sedia ada serta projek penjanaan tambahan lain di seluruh Sabah.
“Kerajaan Negeri menyedari kepentingan meningkatkan penggunaan tenaga boleh diperbaharui bagi menyokong inisiatif karbon neutral negara dan potensi tinggi tenaga solar di Sabah.
“Oleh itu, Kerajaan Negeri akan meningkatkan pengeluaran tenaga Solar Berskala Besar kepada 100MW pada 2026 di Pantai Timur,” katanya.
Hajiji berkata memandangkan potensi hidroelektrik untuk meningkatkan kapasiti tenaga boleh diperbaharui, Kerajaan Negeri, melalui ECoS, akan menjalankan kajian untuk merangka Pelan Induk Pembangunan Hidroelektrik Sabah, mulai tahun ini.
Hajiji juga mengulangi pendirian Kerajaan Negeri mengenai projek Laluan Penghantaran 275kV Link Selatan dari Sipitang ke Tawau, yang telah beliau bangkitkan pada mesyuarat JPPPET lalu.
Beliau berkata projek Southern Link mesti dilaksanakan dan Kerajaan Persekutuan perlu memperuntukkan pembiayaan melalui geran kerana ia merupakan projek kemudahan awam yang perlu disiapkan menjelang 2028 agar kuasa daripada dua stesen hidroelektrik baharu dapat disalurkan kepada pengguna melalui grid negeri.
“Projek Southern Link juga akan meningkatkan daya tahan sistem grid dan melengkapkan sistem gelung 275kV, membolehkan pengagihan kapasiti elektrik yang lebih tinggi kepada pengguna industri utama di Sabah,” katanya.
Ketua Menteri berkata sebagai tambahan, Pelan Hala Tuju dan Pelan Induk Tenaga Sabah 2040 (SE-RAMP 2040) yang disediakan oleh ECoS, merangkumi pelbagai strategi dan inisiatif untuk mengimbangi keperluan tenaga dan memastikan keselamatan tenaga, kemampuan mampu milik dan kelestarian alam sekitar, akan dilancarkan tidak lama lagi.
Turut hadir pada mesyuarat itu ialah Setiausaha Kerajaan Negeri Datuk Seri Sr Safar Untong; Timbalan Ketua Setiausaha NRECC Dato’ Mohamad Razif Abd Mubin; Peguam Besar Negeri Sabah Datuk Nor Asiah Mohd Yusof; Setiausaha Tetap Kementerian Kewangan Datuk Mohd Sofian Alfian Nair dan Ketua Pegawai Eksekutif, Suruhanjaya Tenaga Sabah, Datuk Ir. Abdul Nasser Abdul Wahid.
