Kota Kinabalu: Terikat dengan isu pendatang tanpa izin di Sabah yang sudah lama berlarutan ialah isu penempatan setinggan di mana kebanyakan mereka ini tinggal.
Datuk Seri Hajiji Noor berkata usaha akan diteruskan melibatkan Esscom, Imigresen, tentera dan polis untuk merobohkan penempatan setinggan yang mendatangkan risiko kepada keselamatan negeri, terutamanya di laut yang boleh dijadikan tempat untuk penjenayah rentas sempadan melalukan jenayah mereka.
Bagaimanapun, penduduk ini sering menceroboh ke kawasan lain, dalam permainan ‘kucing dan tikus’ yang tidak berkesudahan dengan pihak berkuasa.
Petempatan setinggan adalah sarang jenayah termasuk dadah dan penyeludupan, kecurian air dan elektrik yang merompak berjuta-juta ringgit daripada syarikat utiliti setiap tahun, bahaya kesihatan dan akhir-akhir ini menjadi tempat persembunyian unsur subversif yang dikaitkan dengan kumpulan pengganas seperti Abu Sayyaf yang berpangkalan di Filipina.
“Kita boleh menangkap PTI (tidak sah) setiap hari melalui operasi yang dijalankan dan merobohkan kawasan setinggan mereka. Tetapi isunya ialah di mana kita simpan mereka?” kata Ketua Menteri dalam satu temu bual mengenai pelbagai isu yang beliau hadapi sepanjang tahun ketiga memegang jawatan itu.
“Apabila kita tahan mereka di pusat tahanan, kita akan membelanjakan berjuta-juta Ringgit sebulan untuk makanan mereka sehingga mereka dihantar pulang.
“Terdapat banyak masalah…tetapi tidak kira apa, kita teruskan dengan dasar kita bahawa kawasan setinggan perlu dirobohkan, termasuk yang diduduki oleh penduduk tempatan seperti di Pulau Gaya.”
Hajiji berkata beliau berbincang dengan beberapa pemaju mengenai pemindahan setinggan Pulau Gaya ke sebidang tanah kerajaan di Sepanggar, berhampiran bandaraya.
Beliau memberitahu seorang pemaju yang ingin membina resort di Pulau Gaya bahawa ia (resort) boleh dibenarkan dengan syarat membina rumah di Sepanggar yang akan diberikan kepada mereka (setinggan Pulau Gaya).
“Pemaju akan dikehendaki membina rumah di atas tanah itu dan mereka boleh mengutip sewa bulanan daripada penghuni.
“Ini boleh membantu setinggan tempatan dalam kalangan mereka untuk memiliki rumah sebaik sahaja kediaman setinggan mereka diroboh,” katanya.
Kumpulan Berjaya telah bertindak balas secara positif terhadap rancangan di mana pemilik Tan Sri Vincent Tan akan membina 2,000 flat di Sepanggar untuk setinggan Gaya tempatan.
“Penduduk tempatan (setinggan) di Gaya boleh berpindah ke Sepanggar kerana ramai daripada mereka bekerja di Bandaraya Kota Kinabalu.
“Cuma bayar kira-kira RM150 sebulan kepada pemaju yang akan mengutip sewa bulanan. Perkara yang paling penting ialah kita mempunyai rancangan untuk memindahkan penduduk tempatan daripada menjadi setinggan kepada memiliki rumah di Sepanggar.”
“Ini adalah rancangan dan inisiatif kami kepada pemaju yang ingin membina pusat peranginan di pulau itu,” katanya.
Beliau berkata kerana kepentingan sejarah Pulau Gaya, kerajaan negeri menubuhkan Lembaga Kemajuan Pulau Gaya untuk menyelia pembangunan yang dijalankan di sana.
“Tetapi apa-apa pembangunan tidak boleh merosakkan alam sekitar termasuk kehijauan dan pokok-pokok,” katanya.
Kawasan Keselamatan Khas Pantai Timur Sabah (Esscom) meletakkan bilangan penempatan setinggan di seluruh negeri adalah sebanyak 543 – menjadikan Sabah mungkin negeri dengan bilangan penduduk tanpa izin serta penempatan haram paling tinggi.
Jumlah penduduk melebihi 140,000 termasuk di Labuan terdiri daripada Filipina, Indonesia, beberapa dari Asia Selatan, serta penduduk tempatan.
Lahad Datu mendahului senarai dengan 130 penempatan setinggan, diikuti Beluran (96), Keningau (48), Papar (39) Kota Kinabalu (37), Tuaran (32), Sandakan (30), Penampang (17), Kota Belud dan Semporna (14), Kudat (13), Kinabatangan (12), Tawau (11), Ranau dan Sipitang (10), Kunak dan Tenom (7), Labuan (6), Kota Marudu (6) dan Beaufort (4).
Ini tidak termasuk pelbagai perumahan dan tanah persendirian yang disewakan kepada pendatang tanpa izin untuk wang cepat.
Tan Sri Chong Kah Kiat sebagai Ketua Menteri di bawah sistem penggiliran meminta bantuan polis dan tentera untuk merobohkan beribu-ribu setinggan di seluruh negeri dan mengusir mereka.
Ini membawa kepada penurunan ketara dalam jenayah di Negeri ini, tetapi dipercayai bahawa ramai daripada mereka telah kembali ke negeri ini sejak itu.
