Kota Kinabalu: Keputusan Kerajaan untuk menaikkan bayaran perubatan kepada warga asing daripada RM1 kepada RM40 selepas 2015 merupakan satu kesilapan, menurut bekas Pengarah Perkhidmatan Perubatan Sabah, Datuk Dr Christina Rundi.
Beliau berkata kenaikan mendadak itu menghalang warga asing daripada mendapatkan rawatan, yang akhirnya menyebabkan penyakit seperti polio merebak di Sabah kerana mereka tidak mampu membayar caj baharu tersebut.
Pindaan kepada Akta Fi 1951 (Akta 209) mula berkuat kuasa pada 2015. Kanak-kanak bukan warganegara dikenakan bayaran RM40 untuk pendaftaran, yang merangkumi konsultasi dan rawatan. Bayaran tambahan RM40 dikenakan untuk setiap suntikan vaksin.
“Ini memburukkan lagi isu kadar imunisasi rendah dalam kalangan kanak-kanak bukan warganegara kerana kehadiran di klinik kesihatan menurun dari tahun ke tahun,” kata Dr Christina dalam podcast Sabar-Kopitiam Council baru-baru ini.
Christina, yang kini Presiden Persatuan Perubatan Sabah berkata wabak penyakit yang boleh dicegah dengan vaksin adalah perkara biasa di Sabah, walaupun dengan jaringan klinik kesihatan tetap dan bergerak yang meluas, dan kadar imunisasi di klinik kerajaan hanya RM1 setiap lawatan.
“Apatah lagi apabila dinaikkan kepada RM40 setiap lawatan.
“Semua kes polio yang dilaporkan di Sabah disebabkan oleh Virus Polio Terbitan Vaksin (cVDPV) yang tersebar. Ini bermaksud virus polio yang lemah, yang terdapat dalam vaksin polio oral, telah bermutasi di persekitaran dari semasa ke semasa dan menyebabkan penyakit.
“Untuk virus itu menyebabkan penyakit, ini menunjukkan ramai kanak-kanak yang terdedah, iaitu kadar imunisasi polio adalah rendah.
“Virus itu serupa dengan yang menyebabkan wabak di sekitar Laut Sulu; ini menunjukkan terdapat pergerakan rentas sempadan.
Petanda-petanda sudah ada sebelum wabak itu. Katanya, tarikh 6 Disember 2019, jam 11.08 malam, akan sentiasa terpahat dalam ingatannya.
“Sampel yang kami hantar untuk ujian mengesahkan kes pertama polio di negara ini selepas 27 tahun, melibatkan bayi berusia 3 bulan dari Sabah, terlalu muda untuk melengkapkan imunisasi polio.
“Pada 8 Disember 2019, seluruh dunia mengetahui Malaysia kehilangan status bebas polio.
“Apa yang berlaku selepas itu adalah rentetan tindakan: mesyuarat tertutup, perbincangan, kenyataan media, dan akhirnya kempen vaksinasi seluruh negeri yang bermula pada 27 Disember 2019.
“Seolah-olah satu kes tidak mencukupi, tiga lagi kes dilaporkan, kali ini dalam kalangan kanak-kanak yang lebih besar, kesemuanya tidak menerima vaksin polio.”
Katanya, selepas polio, datang pula Covid-19. Malaysia melaporkan kes pertama Covid-19 pada 25 Januari 2020. Sabah mengekalkan status sifar kes selama hampir dua bulan ketika aktiviti vaksinasi giat dijalankan.
“Pada 13 Mac 2020, saya menghantar mesej kepada semua pengarah hospital dan pegawai kesihatan daerah di Sabah bahawa ‘sewaktu rakyat tidur, pasukan kami di MKAKK bekerja sepanjang malam dengan sampel yang diterima. Kami mengesahkan kes pertama Covid-19 di Sabah’.
“Jadi waktu itu, kami berdepan dengan polio dan Covid-19. Minggu berikutnya, pada 18 Mac 2020, Malaysia memulakan Perintah Kawalan Pergerakan (PKP).
“Walau apa pun, kempen vaksinasi tetap diteruskan sepanjang pandemik dengan prosedur operasi standard (SOP) baharu.
“Kakitangan kesihatan memakai pakaian perlindungan lengkap di persekitaran luar yang panas dan lembap.
“Dengan semangat solidariti yang tinggi, semua pihak bersatu dalam mengawal penularan polio dan Covid-19.”
“Selepas kempen imunisasi, Survelan Lumpuh Lembik Akut (AFP) yang berterusan, yang berperanan penting dalam mengesan kes pertama polio di Sabah, tidak menemui sebarang kes baharu.
“Pada 9 September 2021, iaitu 641 hari selepas kes pertama polio dilaporkan dan selepas berbulan-bulan pemantauan, Malaysia mendapat semula status bebas polio daripada WHO.”
Bagi memastikan polio tidak berulang, semua kanak-kanak bukan warganegara berumur 7 tahun ke bawah dikecualikan daripada bayaran pendaftaran dan vaksinasi polio.
“Nasib menyebelahi kita, vaksin polio datang dalam bentuk kombinasi dengan lima vaksin lain (Hepatitis B, Difteria, Pertusis, Tetanus dan Haemophilus influenza).
“Pengecualian itu bermaksud vaksin 6-dalam-1 kini diberikan secara percuma kepada semua kanak-kanak bawah 7 tahun, tanpa mengira kewarganegaraan.
“Walaupun ini langkah yang betul, vaksin lain seperti BCG dan vaksin campak-beguk-rubela (MMR) masih tidak percuma.
“Kenapa anda mahu ‘mengunci pintu tapi biarkan tingkap terbuka’?”
Dr Rundi menegaskan bahawa campak adalah penyakit yang sangat mudah berjangkit maka, pengawalan wabaknya mesti dilakukan serta-merta.
“Suatu ketika dahulu, di hospital-hospital di Sabah, doktor merawat banyak kes campak dalam kalangan bayi, ramai antaranya berumur kurang 9 bulan.
“Ketika itu, vaksin campak diberikan pada umur 9 bulan. Namun di Sabah, ia diberikan seawal umur 6 bulan kerana doktor di Sabah mendesak untuk intervensi: beri vaksin campak lebih awal atau katil hospital akan dipenuhi dengan bayi dijangkiti campak, yang boleh membawa kepada kematian.
“Ini adalah contoh terbaik ketegasan dan keputusan bijak berdasarkan pengalaman. Kita sepatutnya menyokong langkah yang sama.
“Berikan vaksin campak secara percuma kepada semua kanak-kanak atau kita akan terus membazirkan bajet untuk mengawal wabak campak.”
