Kota Kinabalu: Denda lebih tinggi adalah lebih sesuai daripada hukuman penjara terhadap pemaju projek perumahan terbengkalai di Sabah.
Menurut Presiden Persatuan Pemaju Perumahan dan Hartanah Sabah (Shareda), Datuk Sr Chua Soon Ping, memenjarakan mereka tidak akan membantu pembeli rumah mendapatkan semula kerugian mereka.
Sebaliknya, mengenakan denda berat berjuta-juta Ringgit ke atas mereka akan secara langsung menggantikan kerugian pembeli dalam membayar pinjaman perumahan.
“Apabila projek perumahan terbengkalai, kami (Shareda) berpendapat bahawa hukuman itu tidak sepatutnya berbentuk pemenjaraan, kerana jika kita memenjarakan pemaju yang cuai dan menyebabkan mereka bankrap, maka mereka tidak mempunyai wang untuk membayar pembeli rumah terjejas.
“Sesetengah pemaju mungkin lebih rela dipenjara untuk mengelakkan daripada membayar denda. Oleh itu, mengenakan denda dua atau tiga juta dan gunakan wang itu untuk membayar pampasan kepada pembeli. Jika anda memenjarakan pemaju, pembeli tidak mendapat apa-apa.”
Shareda mencadangkan denda i kepada Kementerian Kerajaan Tempatan dan Perumahan, tetapi kementerian terbabit mahu menyeragamkan peruntukan hukuman penjara dengan undang-undang Persekutuan bagi kesalahan itu.
Chua berkata demikian selepas menandatangani Memorandum Persefahaman (MoU) antara Shareda dan GreenRE Sdn Bhd serta Shareda dengan Borneo International Centre for Arbitration and Mediation (BICAM) di Baysuite, Teluk Likas, di sini.
Beliau mengulas mengenai pindaan terbaru terhadap Enakmen Pemajuan Perumahan (Kawalan dan Perlesenan) (Pindaan) 2023, yang diluluskan dalam sidang Dewan Undangan Negeri pada 17 April 2025.
Pindaan yang diluluskan itu menyaksikan tempoh maksimum hukuman penjara bagi pemaju yang melanggar undang-undang dikurangkan daripada lima tahun kepada tiga tahun – satu langkah yang mencetuskan perdebatan dengan sesetengah pihak melihatnya sebagai pengurangan hukuman.
Beliau mendakwa bahawa pelarasan itu bukanlah pengurangan hukuman tetapi satu “pembetulan,” untuk menyelaraskan undang-undang Sabah dengan piawaian kebangsaan yang telah diamalkan di Sarawak dan Kuala Lumpur.
“Sepatutnya tidak pernah lima tahun. Itu adalah satu kesilapan yang diluluskan tahun lalu. Kini ia telah diperbetulkan kepada tiga tahun, selaras dengan seluruh negara,” katanya ketika diminta mengulas kritikan daripada beberapa ahli dewan yang berhujah supaya hukuman penjara lima tahun dikekalkan.
Chua juga berkata mengenakan hukuman penjara, iaitu hukuman jenayah, boleh menyebabkan pemaju menjauhkan diri daripada membangunkan projek perumahan dan mewujudkan risiko yang menghalang mereka daripada terlibat dalam projek kediaman.
“Pemaju mungkin mempertimbangkan untuk tidak membina projek perumahan lagi kerana terlalu berisiko di bawah undang-undang ini. Sebaliknya, ramai yang beralih kepada projek komersial, industri atau pelancongan,” katanya, walaupun beliau tidak pernah melihat mana-mana pemaju yang dipenjarakan kerana meninggalkan projek perumahan di negara ini.
Sambil menyokong peraturan untuk melindungi pembeli, katanya, Shareda percaya kerangka undang-undang semasa boleh menyebabkan kegagalan perniagaan yang tidak disengajakan dianggap sebagai tindakan jenayah.
“Banyak kes projek terbengkalai disebabkan oleh keadaan di luar kawalan pemaju seperti kemelesetan ekonomi, tarif atau gangguan global seperti pandemik Covid-19.
“Setiap ahli perniagaan mahu menyiapkan projek (perumahan) dan meraih keuntungan. Tiada siapa yang mendapat manfaat dengan meninggalkan pembangunan,” katanya, sambil menambah terdapat segelintir pemaju bermasalah, kebanyakannya dari Semenanjung dan Sarawak, yang bukan ahli Shareda, telah mencemarkan industri ini.
Mengenai satu lagi pindaan penting, Chua berkata Menteri diberi kuasa untuk mengecualikan badan atau agensi di bawah kawalan Kementerian Kerajaan Tempatan dan Perumahan atau Kerajaan Persekutuan daripada mana-mana atau semua peruntukan dalam Enakmen.
“Sebelum ini, agensi termasuk Lembaga Pembangunan Perumahan dan Bandar (LPPB) boleh didakwa kerana projek perumahan yang tidak siap atau terbengkalai.
“Selepas kelulusan Rang Undang-Undang ini, perubahan utama melibatkan pengecualian LPBB (Lembaga Pembangunan Perumahan dan Bandar), sebuah syarikat berkaitan kerajaan (GLC) yang ditugaskan untuk membangunkan perumahan mampu milik, daripada didakwa secara jenayah sekiranya projek mereka terbengkalai.
“Pengecualian ini perlu kerana LPBB beroperasi di bawah risiko tinggi disebabkan oleh sifat projek perumahan mampu milik. Jika penjawat awam yang bekerja di GLC boleh dipenjara, tiada siapa yang mahu bekerja di sana. Ia mungkin nampak tidak adil, tetapi tiada pilihan lain,” katanya.
Chua menambah, LPBB merayu kepada Ketua Menteri untuk mendapatkan perlindungan ini, dengan memberi amaran bahawa tanpa perlindungan tersebut, pengisian kakitangan dan penyempurnaan projek perumahan mampu milik yang disokong kerajaan akan menjadi lebih sukar.
