Kota Kinabalu: Bekas Presiden Persatuan Undang-Undang Sabah (SLS), Datuk Roger Chin menyambut baik keputusan Kerajaan Persekutuan untuk tidak memfailkan rayuan terhadap pengiktirafan Mahkamah Tinggi berhubung hak perlembagaan Sabah terhadap 40 peratus hasil, menyifatkannya sebagai langkah penting, namun perlu diterima dengan berhati-hati.
Chin berkata pengumuman itu menandakan Putrajaya kini mengiktiraf hak perlembagaan Sabah terhadap pemberian khas 40 peratus di bawah Perkara 112C dan Jadual Kesepuluh Perlembagaan Persekutuan, satu jaminan yang termaktub sejak penubuhan Malaysia.
“Ia menandakan satu langkah ke hadapan yang penting,” katanya dalam kenyataan pada Rabu.
Bagaimanapun, beliau mengingatkan bahawa hasrat untuk merayu terhadap sebahagian daripada alasan penghakiman bermakna implikasinya masih perlu diperhatikan dengan teliti, khususnya kerana ia boleh menjejaskan bagaimana isu ketidakpatuhan dan tunggakan sebelum ini akan ditafsirkan.
Beliau mengambil maklum bahawa Kerajaan Persekutuan tidak akan merayu terhadap pengiktirafan Mahkamah Tinggi mengenai hak 40 peratus Sabah.
“Bagaimanapun, ia berhasrat untuk memfailkan rayuan berhubung kecacatan dalam alasan penghakiman, terutamanya dapatan mengenai salah guna kuasa dan isu berkaitan perintah kajian semula,” kata Chin.
Chin menambah bahawa Jabatan Peguam Negara (AGC) mengesahkan rundingan antara Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Sabah akan dimulakan segera bagi melaksanakan proses semakan perlembagaan di bawah Perkara 112D.
Katanya, Notis Rayuan masih belum difailkan dan sehingga ia dikemukakan, asas sebenar rayuan berkenaan masih belum dapat dipastikan.
Berdasarkan kenyataan AGC, rayuan itu dijangka menyentuh dua perkara utama — iaitu pengisytiharan mahkamah bahawa kedua-dua kerajaan bertindak menyalahi undang-undang kerana gagal melaksanakan semakan perlembagaan sejak 1974, serta dapatan bahawa Perintah Semakan Kedua, Ketiga dan Keempat di bawah Perkara 112D adalah tidak sah.
“Jika rayuan itu hanya terhad kepada bahagian-bahagian berkenaan, maka bahagian utama keputusan Mahkamah Tinggi yang mengesahkan hak 40 peratus Sabah dan mengarahkan kedua-dua kerajaan melaksanakan semakan kekal sah serta boleh dikuatkuasakan,” katanya.
Chin menegaskan bahawa hak 40 peratus itu sendiri tidak dirayu dan rayuan tidak menggantung pelaksanaan geran perlembagaan tersebut atau kewajipan untuk memulakan rundingan.
“Apa yang mungkin dikaji semula ialah alasan mahkamah mengenai kesalahan serta kesahan mekanisme semakan, apabila Notis Rayuan difailkan kelak,” katanya.
Beliau memberi amaran bahawa sekiranya mahkamah rayuan membatalkan dapatan mengenai salah guna kuasa dan ketidaksahan perintah semakan, ia boleh menjejaskan tafsiran Mahkamah Tinggi terhadap tempoh “Tahun-Tahun Hilang” antara 1974 hingga 2021.
“Jika perintah semakan itu dipulihkan sebagai sah, ia boleh dianggap telah mengubah hak 40 peratus secara sah, bermakna tiada lagi jurang perlembagaan — dan tuntutan terhadap ‘Tahun-Tahun Hilang’ mungkin tidak lagi tertakluk kepada bayaran balik,” jelasnya.
Begitu juga, jika mahkamah rayuan membatalkan dapatan bahawa Kerajaan Persekutuan bertindak menyalahi undang-undang kerana gagal melaksanakan semakan bersama Kerajaan Negeri, kelewatan itu boleh dianggap sebagai kelemahan pentadbiran, bukan pelanggaran perlembagaan — menjadikan tunggakan untuk Tahun-Tahun Hilang itu hanya boleh dirunding dan bukan dituntut melalui mahkamah.
“Namun begitu, hak perlembagaan 40 peratus itu kekal utuh ke hadapan. Rayuan yang disebut oleh AGC hanya tertumpu kepada alasan penghakiman, bukan kepada hak itu sendiri,” tegasnya.
Chin merumuskan bahawa hak 40 peratus berkenaan kekal sah dan tidak tertakluk kepada rayuan, sementara perintah utama Mahkamah Tinggi masih berkuat kuasa selagi tidak diubah oleh mahkamah lebih tinggi.
“Dengan persetujuan untuk memulakan rundingan segera, Kerajaan Persekutuan pada asasnya telah menerima perintah mandamus Mahkamah Tinggi untuk menjalankan semakan perlembagaan yang sah dan tepat pada masanya di bawah Perkara 112D,” katanya.
“Ini adalah detik yang menuntut kejelasan, komitmen dan keadilan perlembagaan. Walaupun penerimaan Kerajaan Persekutuan terhadap hak 40 peratus Sabah adalah langkah positif, ia wajar disambut dengan berhati-hati,” ujar Chin.
Beliau menambah bahawa Notis Rayuan yang bakal difailkan dan cara ia dikendalikan kelak akan menjadi petunjuk sama ada komitmen Putrajaya benar-benar tulus serta sama ada janji perlembagaan terhadap Sabah akhirnya akan ditunaikan sepenuhnya, bukan sekadar di atas kertas.
