Kota Kinabalu: Pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) terus menjadi keutamaan di bawah Kerajaan Madani, kata Peguam Negara Malaysia, Tan Sri Mohd Dusuki Mokhtar
(gambar).
Beliau menggariskan pelbagai aspek berkaitan MA63, termasuk prinsip perlembagaan, rundingan Persekutuan–Negeri, pembaharuan undang-undang, isu kedaulatan serta cabaran masa depan yang dihadapi Sabah dan Sarawak.
Berucap pada majlis Pembukaan Tahun Perundangan, Mohd Dusuki berkata perjalanan Malaysia sejak kemerdekaan dan pembentukan Persekutuan telah melalui pelbagai cabaran, namun berteraskan demokrasi berparlimen, Raja Berperlembagaan dan federalisme.
Menurutnya, Perlembagaan Persekutuan membayangkan keseimbangan antara keseragaman nasional dan autonomi tempatan, sambil menegaskan bahawa Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri masing-masing mesti bertindak dalam lingkungan kuasa perlembagaan bagi mengelakkan pencerobohan terhadap hak dan kedaulatan.
Mengenai MA63, Mohd Dusuki berkata pelaksanaannya terus menjadi antara agenda utama, dengan Perdana Menteri memberi jaminan bahawa perkara-perkara yang belum diselesaikan akan terus diperhalusi.
Beliau berkata pelaksanaan MA63 dilakukan terutamanya melalui Majlis Tindakan Pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (MTPMA63) yang dipengerusikan Perdana Menteri dan dihadiri pemimpin Persekutuan, Premier Sarawak, Ketua Menteri Sabah, menteri-menteri Persekutuan dan negeri-negeri Borneo, Peguam Negara serta Ketua Setiausaha Perbendaharaan.
Katanya, rundingan turut dijalankan melalui Jawatankuasa Teknikal di bawah MTPMA63 yang menghimpunkan menteri serta pegawai kanan Kerajaan Persekutuan dan negeri.
Mohd Dusuki berkata platform-platform ini membimbing keputusan dasar berasaskan Perlembagaan Persekutuan, MA63, Laporan Jawatankuasa Antara Kerajaan 1962 serta undang-undang berkaitan lain.
Beliau berkata Jabatan Peguam Negara (AGC), sebagai penasihat undang-undang utama di bawah Perkara 145 Perlembagaan Persekutuan, memikul tanggungjawab meneliti semua cadangan secara teliti dengan mengambil kira hak Kerajaan Persekutuan serta negeri-negeri Borneo.
Beliau menambah bahawa AGC sedang memudah cara rundingan susulan keputusan Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu selaras dengan Perkara 112D Perlembagaan Persekutuan, dengan kedua-dua pihak bergerak ke arah mencapai persetujuan yang boleh diterima bersama.
Menyentuh pembaharuan undang-undang yang memberi manfaat kepada Sabah dan Sarawak, Mohd Dusuki berkata pindaan kepada Perkara 1(2) dan 160(2) Perlembagaan Persekutuan melalui Akta Perlembagaan (Pindaan) 2022 telah mengembalikan, dengan pengubahsuaian, kedudukan asal Sabah dan Sarawak sebagai negeri pengasas semasa pembentukan Malaysia.
Beliau berkata kuasa kawal selia terhadap pengagihan gas dan bekalan elektrik telah dipindahkan kepada Sabah melalui Perkara 95C Perlembagaan Persekutuan pada 2023 dan 2024.
Mohd Dusuki turut menyebut Ordinan Buruh Sabah (Pindaan) 2025 dan Ordinan Buruh Sarawak (Pindaan) 2025 yang berkuat kuasa pada 1 Mei 2025, yang memperkukuh kuasa Menteri untuk menggubal peraturan bersesuaian dengan keperluan setiap negeri, tertakluk kepada persetujuan kerajaan negeri.
Beliau berkata AGC terus menyemak undang-undang sebelum 1969 di bawah Akta Penyemakan Undang-Undang 1968, dengan menyatakan bahawa sebanyak 295 undang-undang Persekutuan telah disemak setakat ini, termasuk undang-undang yang terpakai di Sabah dan Sarawak seperti Akta Perlindungan Keselamatan Awam dan Ordinan Pelelong (Sabah).
Menurutnya, perkara yang telah dipersetujui di peringkat rundingan dan kini dalam penelitian Persekutuan termasuk cadangan menambah kerusi Parlimen bagi Sabah dan Sarawak, serta pemerkasaan kuasa negeri dalam pengurusan sisa berjadual yang kini dikawal di bawah Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974.
Mengenai isu kedaulatan, Mohd Dusuki berkata Malaysia telah mencapai kejayaan penting dalam menangkis tuntutan tidak berasas oleh pihak yang mendakwa sebagai waris dan penerus kepentingan “Sultan Sulu” di beberapa bidang kuasa.
“Sejak 2019, kita memulakan perjuangan menentang tuntutan ini bukan sahaja di Malaysia, tetapi juga di Sepanyol, Perancis, Belanda dan Luxembourg. Ia merupakan perjalanan yang mencabar, namun kita berjaya kerana berpegang teguh kepada keyakinan terhadap sistem keadilan masing-masing.
“Di Sepanyol, misalnya, pada 8 Oktober 2025, kita memperoleh sabitan penting terhadap penimbang tara yang tidak beretika, Dr Gonzalo Stampa, kerana mengingkari perintah mahkamah Sepanyol. Dr Stampa dijatuhi hukuman penjara enam bulan dan larangan selama setahun daripada bertindak sebagai penimbang tara.
“Terbaharu, di Perancis pada 9 Disember 2025, Mahkamah Rayuan Perancis membatalkan Anugerah Akhir yang dikeluarkan Dr Stampa pada 28 Februari 2022 selepas mahkamah memutuskan bahawa tiada perjanjian timbang tara yang sah mengikat Malaysia. Sehubungan itu, Anugerah Akhir tersebut dibatalkan sepenuhnya,” katanya.
Mohd Dusuki menegaskan AGC akan terus komited mempertahankan kedaulatan, kekebalan dan kepentingan negara daripada sebarang tuntutan tidak berasas oleh mana-mana individu atau entiti.
Memandang ke hadapan, beliau berkata rundingan masih diteruskan mengenai isu pelantikan Pesuruhjaya Kehakiman di Sabah dan Sarawak, pentadbiran pendidikan dan kesihatan, serta usaha berterusan ke arah Borneonisasi, dengan AGC komited memberikan nasihat undang-undang yang menepati semangat dan tujuan MA63.
