PENYAMBUNGAN grid kuasa Sabah–Sarawak yang dihidupkan pada Sabtu menandakan detik bersejarah dalam memperkukuh bekalan elektrik Sabah serta mengurangkan kebergantungan kepada penjanaan berasaskan bahan api fosil, kata Ketua Menteri Datuk Seri Hajiji Noor.
Projek interkoneksi grid 275 kilovolt (kV) itu secara rasmi mula beroperasi pada 13 Disember 2025, sekali gus menjadi mercu tanda baharu dalam landskap tenaga di Borneo.
“Projek ini akan menjadikan bekalan elektrik di Sabah lebih stabil dan boleh dipercayai, selain memastikan kapasiti bekalan yang mencukupi,” kata Hajiji ketika berucap pada majlis penghidupan Grid Kuasa Sarawak–Sabah di Pusat Konvensyen Antarabangsa Sabah (SICC), di sini. Beliau berkata, inisiatif tersebut turut menyumbang kepada pengurangan berperingkat kebergantungan Sabah terhadap loji jana kuasa berasaskan bahan api fosil, mengukuhkan rizab elektrik negeri dan meningkatkan keyakinan pelabur terhadap kebolehpercayaan sistem bekalan tenaga.
Hajiji merakamkan penghargaan kepada Sarawak sebagai rakan tenaga strategik, sambil menegaskan kerjasama itu bukan sekadar perkongsian bekalan elektrik, tetapi turut menyokong pembangunan Borneo secara keseluruhan.
Menurutnya, projek berkenaan selari dengan matlamat Kawasan Pertumbuhan Asean Timur Brunei Darussalam–Indonesia–Malaysia–Filipina (BIMP-EAGA) serta pelan Grid Kuasa Asean yang bertujuan merangsang peluang ekonomi serantau.
Beliau berkata, sistem tenaga yang kukuh dan mampan akan menarik pelaburan tempatan serta asing, seterusnya memacu pertumbuhan sektor perindustrian, pembuatan dan ekonomi Sabah. Sambungan Sabah-Sarawak itu juga membuka laluan kepada sambungan masa hadapan dengan Kalimantan, Brunei dan akhirnya Filipina Selatan.
Seiring peningkatan permintaan elektrik akibat pertumbuhan penduduk dan pembangunan industri, Kerajaan Negeri Sabah melalui Majlis Tenaga Sabah dan Suruhanjaya Tenaga telah merangka pelbagai pelan bagi memenuhi keperluan tersebut.
Antara langkah yang diambil termasuk pembinaan loji jana kuasa baharu menggunakan pelbagai sumber tenaga, dengan gas sebagai penyelesaian sementara sementara kapasiti tenaga boleh baharu seperti hidro, solar dan angin dipertingkatkan. Sistem penyimpanan moden termasuk bateri berskala besar dan empangan simpanan pam turut dirancang.
“Langkah-langkah ini direka bukan saja untuk meningkatkan kapasiti kuasa kita tetapi juga untuk mengurangkan risiko, dengan tidak terlalu bergantung pada sumber tenaga tunggal,” kata Hajiji.
Kerajaan Sabah komited kepada perlindungan alam sekitar, berpandukan Pelan Hala Tuju dan Pelan Induk Tenaga Sabah 2040 (SE-RAMP 2040), yang menumpu pada tenaga boleh diperbaharui untuk mengurangkan pelepasan karbon.
Sementara itu, Premier Sarawak Tan Sri Abang Johari Abang Openg menyifatkan sambungan tersebut sebagai pelaburan strategik jangka panjang yang mengukuhkan daya tahan tenaga dan menyokong pertumbuhan mampan di Sarawak, Sabah dan Borneo.
Beliau berkata, Sarawak kini mengendalikan kapasiti hidro berskala besar sebanyak 3,558 megawatt (MW), yang akan diperkukuh dengan tambahan 1,285MW daripada Projek Hidro Baleh menjelang 2030, menjadikan jumlah kapasiti hidro kepada 4,843MW.
Sarawak juga sedang meneroka pemasangan solar terapung di empangan sedia ada bagi meningkatkan kapasiti penjanaan kepada 10 gigawatt (GW) menjelang 2030 dan 15GW menjelang 2035, sekali gus meletakkan negeri itu sebagai kuasa tenaga boleh baharu serantau.
Interkoneksi Sarawak–Sabah ini membina atas pengalaman Sarawak dalam kerjasama tenaga rentas sempadan. Sejak 2016, Sarawak telah mengeksport elektrik ke Kalimantan Barat, Indonesia.
“Kerjasama selama sedekad ini telah membuktikan manfaat nyata kerjasama tenaga serantau, termasuk peningkatan kebolehpercayaan sistem, penggunaan sumber yang lebih cekap, hubungan rentas sempadan yang lebih kukuh serta hasil kemampanan yang lebih baik melalui pengurangan kebergantungan kepada penjanaan intensif karbon,” kata Abang Johari.
Interkoneksi tersebut merupakan langkah asas ke arah pembangunan Grid Borneo yang bersepadu. Sarawak dan Brunei telah bersetuju secara prinsip untuk membangunkan sambungan eksport kuasa sekitar 2030, manakala kajian kebolehlaksanaan sedang dijalankan bagi sambungan ke Semenanjung Malaysia.
Projek interkoneksi Sarawak–Singapura pula telah menerima kelulusan bersyarat untuk mengeksport sehingga 1GW tenaga boleh baharu, dengan operasi dijangka bermula pada pertengahan 2030-an atau lebih awal.
“Secara bersama, inisiatif ini meletakkan asas kepada pembangunan Borneo yang saling berhubung melalui Grid Borneo, di mana keterhubungan yang dipertingkatkan akan membolehkan perancangan sistem yang lebih baik, pengurusan kebolehubahan yang lebih berkesan serta integrasi tenaga boleh baharu yang lebih menyeluruh,” katanya.
Abang Johari turut memuji Sarawak Energy, Sabah Electricity dan semua pihak berkepentingan atas komitmen mereka merealisasikan projek berkenaan melalui penyelarasan rapat antara utiliti, kedua-dua kerajaan negeri, Kerajaan Persekutuan, pengawal selia dan rakan projek.
“Biarlah interkoneksi ini menjadi simbol keupayaan kita mencapai kejayaan bersama — masa depan di mana tenaga bersih memacu pertumbuhan serta menyatukan Borneo dan Asean dalam kemajuan bersama,” katanya.
