Kota Kinabalu: Mediasi yang dikendalikan di bawah seliaan mahkamah (court-annexed mediation) memainkan peranan semakin penting dalam menyelesaikan pertikaian secara baik di samping mengurangkan beban sistem kehakiman, kata Hakim Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu Datuk Celestina Stuel Galid.
Berucap pada persidangan Bicam Global ADR Horizons 2026 di sini, Jumaat, beliau berkata mediasi kini menjadi tunjang penting dalam sistem keadilan moden ketika sistem perundangan di seluruh dunia berdepan peningkatan jumlah kes, kos litigasi yang semakin tinggi serta jangkaan masyarakat yang kian meningkat.
Beliau turut mengucapkan tahniah kepada Pusat Timbang Tara dan Mediasi Antarabangsa Borneo (Bicam) atas penganjuran persidangan itu serta pelancaran Inisiatif Mediasi Pro Bono.
Celestina berkata Bicam terus menjadi platform penting dalam memperkasa penyelesaian pertikaian alternatif (ADR) dan mengukuhkan pentadbiran keadilan.
“Mahkamah di Sabah merekodkan kadar kejayaan mediasi antara 18 hingga 80 peratus bagi kes sivil sepanjang tempoh Januari hingga Jun tahun ini,” katanya.
Bagi kes kemalangan jalan raya yang diwajibkan dirujuk kepada mediasi di bawah Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012, katanya, kadar kejayaan adalah antara 67 hingga 100 peratus.
Advertisement
Walaupun kadar kejayaan 18 peratus mungkin dianggap rendah, beliau berkata setiap mediasi yang berjaya membawa makna yang jauh lebih besar daripada sekadar statistik.
Menurutnya, di sebalik setiap mediasi yang berjaya mungkin wujud sebuah keluarga yang kembali berdamai, jiran yang dapat hidup harmoni semula atau perniagaan yang terselamat daripada litigasi berpanjangan.
“Peratusan kecil itu merupakan kejayaan yang tidak ternilai,” katanya.
Celestina berkata hakim hari ini bukan sahaja bertanggungjawab memutuskan pertikaian, malah diamanahkan membantu pihak yang terlibat mencapai penyelesaian yang dipersetujui bersama tanpa menjejaskan hubungan antara mereka.
Beliau berkata Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 serta arahan amalan badan kehakiman menggalakkan hakim mengenal pasti kes yang sesuai untuk dirujuk kepada mediasi pada setiap peringkat prosiding yang bersesuaian.
Beliau menyifatkan mediasi di bawah seliaan mahkamah sebagai satu anjakan daripada budaya konfrontasi kepada budaya kerjasama.
“Keadilan tidak semestinya dicapai melalui keputusan mahkamah, sebaliknya sering kali melalui usaha membantu pihak bertikai menyelesaikan pertikaian mereka,” katanya.
Mengulas perkembangan masa depan, Celestina berkata antara inisiatif badan kehakiman yang paling berpotensi ialah pelaksanaan mediasi pra-tindakan, yang menggalakkan pihak bertikai mencuba proses mediasi sebelum memulakan tindakan mahkamah.
Menurutnya, pendekatan itu berpotensi mengurangkan kesesakan mahkamah, meminimumkan kos guaman dan menggalakkan dialog sebagai langkah pertama dalam menyelesaikan konflik, bukannya pilihan terakhir.
Beliau berkata penyelesaian pertikaian pada peringkat paling awal yang sesuai mencerminkan perubahan ketara dalam pendekatan penyelesaian pertikaian.
Celestina turut mengalu-alukan Inisiatif Mediasi Pro Bono Bicam dengan menegaskan akses kepada keadilan tidak seharusnya bergantung kepada kemampuan kewangan seseorang.
Walaupun kos mediasi lazimnya lebih rendah berbanding litigasi, beliau berkata masih ramai individu, keluarga dan perusahaan kecil tidak mampu menanggung kos penyelesaian pertikaian.
Beliau berkata inisiatif itu membolehkan pihak yang layak menyelesaikan pertikaian melalui mediasi tanpa mengira kemampuan kewangan mereka.
Katanya, ia membuktikan mediasi bukan hanya sesuai untuk pertikaian komersial atau tuntutan bernilai tinggi, malah berkesan dalam menyelesaikan konflik harian yang dihadapi masyarakat.
Beliau berkata inisiatif itu melengkapi usaha badan kehakiman memperkukuh mediasi di bawah seliaan mahkamah, di samping menjadikan mekanisme penyelesaian pertikaian alternatif lebih inklusif dan mudah diakses.
Celestina berkata kemajuan teknologi, kecerdasan buatan (AI) dan urus niaga rentas sempadan yang semakin kompleks akan terus membentuk landskap penyelesaian pertikaian pada masa hadapan.
Bagaimanapun, katanya, keadilan akan sentiasa dapat ditegakkan dengan sebaiknya apabila pertikaian diselesaikan secara adil, cekap dan berperikemanusiaan.
Walaupun sesetengah pertikaian masih memerlukan keputusan mahkamah, beliau berkata pihak terbabit wajar digalakkan menyelesaikan perbezaan melalui penyelesaian yang praktikal, mampan dan dipersetujui bersama apabila sesuai.
“Masa depan sistem keadilan bukan sahaja diukur melalui jumlah penghakiman yang diputuskan, tetapi juga melalui jumlah pertikaian yang berjaya diselesaikan dengan penuh maruah, adil dan saling memahami,” katanya.
Turut hadir, Pengerusi Bicam Tan Sri David Wong dan Menteri Kewangan Sabah Datuk Seri Masidi Manjun.
.png)
