Kota Kinabalu: Ahli Dewan Undangan Negeri (Adun) Usukan Isnaraissah Munirah Majilis mempersoalkan mengapa Sabah memerlukan belanjawan tambahan berjumlah RM2.048 bilion hanya selepas tujuh bulan tahun ini, sambil menyatakan permohonan tambahan yang berulang setiap tahun mencerminkan kelemahan pengurusan kewangan dan bukannya keperluan luar jangka yang sebenar.
“Belanjawan ialah seni membuat unjuran tetapi tadbir urus ialah disiplin melaksanakan perancangan,” katanya ketika membahaskan Rang Undang-Undang Perbekalan Tambahan 2026.
Advertisement
“Apabila belanjawan tambahan menjadi satu keperluan setiap tahun, ia bukan lagi untuk menampung perkara luar jangka sebaliknya membiayai amalan pengurusan yang tidak cekap,” katanya.
Beliau berkata Kerajaan Negeri memohon tambahan perbelanjaan mengurus sebanyak RM1.6126 bilion dan tambahan perbelanjaan pembangunan sebanyak RM435.54 juta menjadikan jumlah keseluruhan belanjawan tambahan RM2.048 bilion.
Katanya, jumlah itu mewakili peningkatan sebanyak 39.2 peratus bagi perbelanjaan mengurus dan 44.53 peratus bagi perbelanjaan pembangunan berbanding Belanjawan Negeri 2026 yang asal.
Beliau membandingkannya dengan belanjawan tambahan Kerajaan Persekutuan bagi tahun 2025 yang berjumlah RM8.4 bilion iaitu hanya peningkatan 2.5 peratus daripada peruntukan asal.
Advertisement
“Model unjuran kewangan Kerajaan Negeri dilihat gagal menggambarkan keperluan sebenar agensi di peringkat pelaksanaan,” katanya.
Isnaraissah mengakui penjelasan awal Menteri Kewangan Negeri bahawa sebahagian besar tambahan peruntukan mengurus melibatkan pemindahan dana untuk menampung kekurangan pembiayaan projek pembangunan dan bukannya pembiayaan baharu.
Bagaimanapun, beliau mempersoalkan mengapa defisit yang begitu besar boleh berlaku sejak awal serta sama ada ia berpunca daripada kelemahan dalam penyediaan Belanjawan 2026 atau peningkatan kos akibat pelaksanaan yang tidak cekap.
“Adakah ini benar-benar memberi pulangan kepada kesejahteraan sosioekonomi rakyat Sabah, atau sekadar menampung masalah aliran tunai dan kelemahan pengurusan dalam agensi tertentu?” katanya merujuk kepada pemindahan dana yang besar kepada syarikat berkaitan kerajaan (GLC) dan badan berkanun.
“Perkara lain dalam tambahan perbelanjaan mengurus, termasuk penyelesaian akaun pendahuluan, elaun kerja lebih masa, kos utiliti, komitmen sewaan pejabat dan kontrak pembersihan sepatutnya sudah dianggarkan dengan tepat ketika Belanjawan 2026 diluluskan,” tambahnya.
Mengenai perbelanjaan pembangunan, beliau berkata permohonan tambahan terbesar datang daripada Kementerian Kerja Raya dan Utiliti Negeri sebanyak RM233.70 juta diikuti Kementerian Pembangunan Luar Bandar sebanyak RM62.58 juta dan Kementerian Kewangan Negeri sebanyak RM60 juta.
“Jika ia benar-benar untuk keperluan mendesak dan kecemasan, saya faham dan boleh bersetuju. Tetapi jika berbilion ringgit hanya digunakan untuk menampung kelemahan operasi agensi kerajaan maka belanjawan tambahan ini gagal menjadi pemacu ekonomi kepada rakyat, sebaliknya menjadi kos yang terpaksa ditanggung akibat tadbir urus kewangan yang tidak cekap,” katanya.
Beliau turut mempersoalkan sumber hasil bagi menampung peningkatan perbelanjaan itu, sama ada ia bergantung kepada kenaikan Geran Khas Persekutuan kepada Sabah daripada RM600 juta kepada RM1.5 bilion.
Jika benar, beliau bertanya mengapa perbelanjaan mengurus diberi keutamaan berbanding perbelanjaan pembangunan.
Walaupun menyokong rancangan Kerajaan Negeri menubuhkan dana kekayaan berdaulat bagi mengoptimumkan penggunaan geran khas itu, beliau berkata penyelesaian isu infrastruktur asas Sabah seharusnya kekal menjadi keutamaan.
Beliau turut membangkitkan kebimbangan mengenai Saham Amanah Sabah dengan menyatakan dana itu terdedah kepada turun naik pasaran.
Sehubungan itu, beliau bertanya sama ada Kerajaan Negeri bercadang menggunakan geran khas berkenaan untuk menubuhkan dana sokongan rizab bagi menjamin modal pelabur Sabah, seperti model yang digunakan oleh Amanah Saham Bumiputera (ASB) dan Amanah Saham Sarawak.
Beliau turut mempersoalkan tambahan peruntukan RM8.29 juta yang dimohon bagi Dewan Undangan Negeri iaitu peningkatan hampir 50 peratus.
“Di bawah perbelanjaan sewaan, kos meningkat 200 peratus. Apa yang disewa? Mengapa perkara ini tidak dimasukkan dalam perancangan asal?
“Di bawah perbelanjaan penyelenggaraan dan pembaikan kecil, kos meningkat 300 peratus. Untuk tujuan apa? Dan yang paling saya ingin tahu ialah peruntukan bagi mesin, peralatan dan lencana yang meningkat daripada RM1,000 kepada RM649,000. Saya juga mahu mengetahui butiran mengenai perkara ini,” katanya.
.png)
